Παγκόσμια Ημέρα Φάρων: Ανοικτός για το κοινό την Κυριακή ο φάρος στην Πλάκα της Λήμνου (αφιέρωμα)

Την Κυριακή 20 Αυγούστου 2017 εορτάζεται η Παγκόσμια Ημέρα Φάρων και στο πλαίσιο των εορτασμών το Γενικό Επιτελείου Ναυτικού με ανακοίνωσή του προσκαλεί το κοινό να επισκεφτεί σε όλη την επικράτεια 30 φάρους, μεταξύ των οποίων τους φάρους στην Πλάκα της Λήμνου

Οι ώρες κατά τις οποίες οι φάροι θα παραμείνουν ανοιχτοί για το κοινό είναι από τις 10 το πρωί έως και τις 7 το βράδυ. Κατά την διάρκεια της επίσκεψης οι πολίτες θα έχουν την δυνατότητα να ενημερωθούν για την ιστορική διαδρομή και τη μεγάλη σημασία των φάρων και των υπολοίπων ναυτιλιακών βοηθημάτων στη ναυσιπλοΐα καθώς και για την προσφορά των φαροφυλάκων.

Πληθώρα πραγματικών ιστοριών, αλλά και ουκ ολίγες μυθοπλασίες, που έδωσαν έναυσμα για διηγήματα και συγγράματα, συνθέτουν τις ιστορίες των φάρων, ειδικά στην Ελλάδα, ένα κράτος συνδεδεμένο με τη θάλασσα και τη ναυτοσύνη για αιώνες.

Το όνομα «φάρος» συνδέεται άμεσα με τον πρώτο πυρσοφόρο πύργο που χτίστηκε στο αιγυπτιακό νησί Φάρος από το μεγάλο αρχιτέκτονα των ελληνιστικών χρόνων Σώστρατο, αναφέρεται στο εξειδικευμένο faroi.com. Το εν λόγω νησί βρίσκεται στα ανατολικά του λιμανιού της Αλεξάνδρειας κι από τότε όλοι οι φάροι πήραν την ονομασία αυτού του ομώνυμου νησιού.

Σύμφωνα με το μύθο, επισημάνει το σχετικό άρθρο, όταν έδυε ο ήλιος, έβγαινε στο νησί ο Πρωτέας, αιγύπτιος υπηρέτης του Ποσειδώνα, που γνώριζε όλα τα βάθη της θάλασσας. Η λειτουργία του πρώτου φάρου τελείωσε για πάντα το 1303, όταν κατακερματίστηκε από μεγάλο σεισμό.

Ενας από τους σημαντικότερους φάρους στην Ελλάδα, βρίσκεται στο βορειοανατολικό Αιγαίο, κοντά στο χωριό Πλάκα της Λήμνου σε ιδιαίτερα στρατηγική θέση. Aπέχει 11 ναυτικά μίλια από την Ίμβρο και ελάχιστα από τα Δαρδανέλια.

Οι φάροι, «ζωντανά μουσεία» της ναυτικής μας παράδοσης, δεν είναι όλοι επισκέψιμοι από τους πολίτες, καθώς στην πλειοψηφία τους ανήκουν στο Πολεμικό Ναυτικό της χώρας.

Εξαίρεση αποτελεί μία ημέρα κάθε χρόνο, η τρίτη Κυριακή του Αυγούστου η οποία από το 2003, αποτελεί την Παγκόσμια Ημέρα Φάρων. Καθιερώθηκε με πρωτοβουλία της Διεθνούς Ενωσης Φαροφυλάκων και σκοπός της είναι η ενημέρωση των πολιτών για τη σημασία των φάρων και των υπόλοιπων ναυτικών βοηθημάτων στη ναυσιπλοία, αλλά και η προβολή του έργου που επιτελούν οι φαροφύλακες, συχνά κάτω από δύσκολες συνθήκες.

Την ημέρα αυτή οι φάροι είναι ανοιχτοί για το κοινό, με την πραγματοποίηση διάφορων εκδηλώσεων.

Στα βόρεια του φάρου αυτού, είναι η Σαμοθράκη, σε απόσταση 22 ναυτικών μιλίων. Δυτικά είναι η νήσος Σιδερίτης, Σεργίτσι για τους ντόπιους, και το ύψωμα Βίγλα. «Απέναντι», ανατολικά είναι η νήσος Ιμβρος (11 ν.μ.), ενώ λίγο νοτιότερα είναι τα Δαρδανέλια. Ακόμη πιο νότια στα 34 ν.μ. είναι η Τένεδος.

Ο φάρος της Πλάκας είναι ο 2ος κεντρικότερος στην Ελλάδα από Βορρά προς Νότο. Φεύγοντας τα πλοία από την Αλεξανδρούπολη, περνώντας τη Σαμοθράκη, αμέσως το πρώτο φως που συναντούσαν ήταν ο φάρος της Πλάκας.

Ακρα Πλάκας, είναι το όνομα του κάβου, από όπου πήρε και το όνομά του ο φάρος. Πρόκειται για το βορειοανατολικότερο άκρο της Λήμνου. Η κατασκευή του φάρου έγινε το 1908 από Γάλλους, όταν το νησί ήταν ακόμη υπό Οθωμανική κατοχή (η απελευθέρωση έγινε το 1912). Το 1894 είχε γίνει μία πιο μικρή κατασκευή που «χτυπά» 45 μοίρες νοτιοανατολικά της προς την περιοχή Μέθωνες ή αλλιώς Χρυσή. Είναι μία βυθισμένη πολιτεία στο ακριτικό νησί.

Ο,τι πλοίο έχει βύθισμα πάνω από 4 μέτρα δεν μπορούσε να κάνει διέλευση πιο κοντά από τα 9 ναυτικά μίλια… Εκείνη την εποχή το εμπόριο το είχαν οι Αγγλοι και οι Γάλλοι, οι οποίοι ανά την Ελλάδα έφτιαξαν και τους φάρους.

Ανά 20-30 μίλια υπήρχε σημείο αναφοράς κάποιος φάρος. Ενα καράβι που ταξίδευε ήξερε ο καπετάνιος ότι σε «τόση ώρα που ταξιδεύω πρέπει να δω φως», κάποιο φάρο. Την εποχή εκείνη έπαιζαν πολύ σημαντικό ρόλο τα φανάρια, τώρα στην εποχή που έχουμε τα gps και τα ραντάρ δεν παίζουν τόσο μεγάλο ρόλο, αλλά δεν παύουν να είναι ό,τι πιο ζωντανό έχουμε στη ναυτική μας παράδοση και την κληρονομιά μας.

Μέχρι το 1981 ο φάρος δούλεψε με φωτιστικό πετρέλαιο… Κάθε 1,5 ώρα έπρεπε να ξυπνάνε οι φαροφύλακες. Ο ένας να συμπληρώνει αέρα από την τρόμπα και ο άλλος να πηγαίνει επάνω για να ρυθμίζει το φως.

Επειτα όταν έφτασε το ρεύμα τον έκαναν ηλεκτροφάρο. Ειχαν ωστόσο πρόβλημα με τις διακοπές στην ηλεκτροδότηση και τη δεκαετία του ’90 τον μετέτρεψαν σε ηλιακό.

Εβαλαν μπαταρίες και έναν μηχανισμό μικρότερο. Αντί για 28 ν.μ. «χτυπά» 20-18 ν.μ. Αλλά δε σβήνει σχεδόν ποτέ. Γιατί και το ρεύμα να κοπεί δουλεύει μόνος του για 4 μέρες.

Αν δε, το ρεύμα δεν επανέλθει μέσα σε αυτό το διάστημα με ένα πάνελ ηλιακό μπορεί να δουλέψει για μία ζωή.

Διαδρομή για τον φάρο της Πλάκας

Για να φτάσει κανείς εκεί αρκεί να ακολουθήσει το κεντρικό οδικό δίκτυο από τη Μύρινα, την πρωτεύουσα του νησιού. Υπάρχει ασφαλτωμένος δρόμος έως και 3,5 χλμ. μετά το χωριό Πλάκα (απόσταση περί τα 45 χλμ. από τη Μύρινα) με τα τελευταία 2,5 χλμ. χωματόδρομο. Πριν φτάσει κανείς στο χωριό Πλάκα, θα δει στα δεξιά του και την περίφημη λίμνη Αλυκή της Λήμνου.

Το σύστημα λειτουργίας της λυχνίας ατμοποιημένου πετρελαίου αποτελούνταν από την συστοιχία αεροδόχου πετρελαιοδόχου (που περιελάμβανε το δοχείο αέρα το δοχείο πετρελαίου και μια αεραντλία) παροχικούς σωλήνες και την λυχνία πυράκτωσης της αμιάντινης φωτοβολίδας.

Η λειτουργία ήταν ως εξής. Πρώτα έπρεπε να γίνει πλήρωση του δοχείου πετρελαίου με φωτιστικό πετρέλαιο στη συνέχεια μέσω της αεραντλίας να δημιουργηθεί κατάλληλη πίεση αέρα στο δοχείο αέρος ώστε μέσω σωληνώσεων ο αέρας να παρασύρει το καύσιμο και να το οδηγήσει στον καυστήρα της λυχνίας όπου ατμοποιημένο πλέων αναφλέγονταν πυρακτώνοντας την αιμάτινη φωτοβολίδα.

Η λειτουργία των λυχνιών αυτών θυμίζει την λειτουργία των λυχνιών κάμπινγκ η λουξ σαφώς σε μεγαλύτερη κλίμακα. Μέσα στη δεκαετία του 1980 αντικαταστάθηκαν όλες οι λυχνίες ατμοποιημένου πετρελαίου με ηλεκτρικούς η φωτοβολταικούς φωτιστικούς μηχανισμούς. Σήμερα όλοι οι φωτιστικοί μηχανισμοί των φάρων και των αυτόματων πυρσών του Ελληνικού Φαρικού Δικτύου λειτουργούν με σύγχρονα φωτοβολταικά η ηλεκτρικά φωτιστικά συστήματα.

Πηγές: Πολεμικό Ναυτικό, faroi.com. ekirikas.com

Προσαρμογή: limnosreport