Ο Μάριος Αγγελόπουλος, είναι φοιτητής του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής στο τμήμα Διοίκησης Τουρισμού Επιχειρήσεων.

Η εργασία του “Πολιτιστικό Οδοιπορικό στην Λήμνο” επιλέχτηκε να γίνει άρθρο σε περιοδικό το οποίο θα δημοσιευθεί και στα αγγλικά!

 

ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Όπως και κάθε άλλο νησί έτσι και η Λήμνος έχει μία τεράστια φυσική και πολιτιστική ομορφιά. Το πολιτιστικό-λογοτεχνικό οδοιπορικό που θα παρουσιάσουμε σε αυτήν την μελέτη σκοπό έχει να κάνει μια σύντομη αναδρομή στην ιστορία του νησιού και να συνδέσει το παρελθόν με το πολιτιστικό και λογοτεχνικό παρόν. Ξεκινώντας από τον Τρωικό πόλεμο φτάνουμε στην σύγχρονη λογοτεχνική παρουσία του νησιού με την ποιήτρια Μαρία Λαμπαδαρίδου. Το πολιτιστικό οδοιπορικό συνεχίζει με την σπηλιά του Φιλοκτήτη, το κάστρο και τα Μουσεία του νησιού . Παρουσιάζει τους σημαντικούς αρχαιολογικούς χώρους και ολοκληρώνει με ξενάγηση στις εκκλησίες του νησιού έχοντας αφετηρία το εξωκλήσι της Παναγίας της Κακαβιώτισσας με την ιδιαίτερη ιστορία και πολιτιστική σημασία του.

Ο ΤΟΠΟΣ- Η ΙΣΤΟΡΙΑ

(Εικόνα 1 : Λήμνος)

 Η Λήμνος είναι ένα από τα 10 μεγαλύτερα νησιά της Ελλάδας. Βρίσκεται στο Βόρειο Αιγαίο, όπου μαζί με τον Άγιο Ευστράτιο αποτελούν την επαρχία της Λήμνου του νομού Λέσβου. Πρωτεύουσα της Λήμνου είναι η Μύρινα η οποία είναι και λιμάνι του νησιού. Σύμφωνα με τον μύθο το όνομα Μύρινα το πήρε από την γυναίκα του πρώτου βασιλιά του νησιού. Είναι ένα ηφαιστειογενές νησί με αμπέλια και πολλές εύφορες πεδιάδες. Το νησί είναι ιδανικό για ήρεμες διακοπές έχοντας πολύ ωραιές και καθαρές παραλίες. Οι κάτοικοι του νησιού ασχολούνται με την κτηνοτροφία, την γεωργία, την αλιεία, τον τουρισμό, το εμπόριο και με τα ναυτικά επαγγέλματα. Το νησί κατοικείται από 16.992 μόνιμους κατοίκους σύμφωνα με την απογραφή του 20201. Η κύρια χρήση γης στη Λήμνο είναι οι βοσκότοποι (51,3%), με τις γεωργικές καλλιέργειες να ακολουθούν με 39,4%. Αμέσως μετά είναι οι εκτάσεις  οικισμών (3,4%), οι εκτάσεις καλυπτόμενες από νερό (3%), και οι λοιπές εκτάσεις με  2,8%.  Άξιο παρατήρησης είναι το γεγονός ότι τα δάση είναι ουσιαστικά ανύπαρκτα  (0,1%) σε όλη την έκταση του νησιού (Αναπτυξιακή Εταιρία Λήμνου ΑΝ.Ε.Λ.  Α.Ε.,  2001). Σε γενικές γραμμές δεν υπάρχει κρίσιμη ανθρωπογενής επέμβαση στις  υπάρχουσες χρήσεις γης του νησιού. Οι κυριότερες ασχολίες των κατοίκων είναι η  κτηνοτροφία, η γεωργία και η αλιεία. Η Λήμνος είναι ηφαιστειογενές νησί και  χαρακτηρίζεται από εύφορες εκτεταμένες πεδιάδες καλλιεργημένες με αμπέλια και  σιτηρά, για αυτό κατά τους κλασσικούς χρόνους είχε χαρακτηριστεί ως ‘’ο  σιτοβολώνας του Αιγαίου’’(Αναπτυξιακή Εταιρία Λήμνου ΑΝ.Ε.Λ.  Α.Ε., 2001)

1 Πληροφορίες Δηματολογίου Κατόπιν συνέντευξης του συγγραφέα τον Δεκέμβριο του 2020 με την ληξίαρχο

1) Έννοια Λογοτεχνικού τουρισμού: Ο Λογοτεχνικός τουρισμός αποτελεί ένα μικρό μέρος του παγκόσμιου τουρισμού. Είναι ένα εξιδανικευμένο είδος πολιτιστικού τουρισμού που όμως μπορεί να συμβάλει σημαντικά στον παγκόσμιο τουρισμό. Σύμφωνα με την Μανώλα (2019) στις μέρες μας έχει λάβει μεγάλες διαστάσεις με χιλιάδες τουρίστες να θέλουν να επισκεφθούν τα μέρη που έχουν συνδεθεί με τους αγαπημένους τους συγγραφείς με τις τοποθεσίες στις οποίες διαδραματίζονται οι αγαπημένες  ιστορίες των μυθιστορημάτων τους ακόμα και στις περιοχές όπου γυρίστηκαν κινηματογραφικές και τηλεοπτικές μεταφορές των αγαπημένων τους βιβλίων. Προέκταση του λογοτεχνικού τουρισμού είναι  οι λογοτεχνικές – βιωματίκες διαδρομές οι οποίες παρακινούνται από την εσωτερική ανάγκη του ανθρώπου να ενώσει τον πραγματικό κόσμο με τον κόσμο της φαντασίας του. Σε μία χώρα όπως η Ελλάδα με πλούσια συγγραφική παραγωγή και με αξίολογους καλλιτέχνες, η δημιουργία λογοτεχνικών διαδρομών έχει πλούσιο υλικό .Λείπει η οργάνωση προς αυτή την κατεύθυνση και η ανάλογη προβολή και διαφήμιση. Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται αύξηση του λογοτεχνικού τουρισμού και στην Ελλάδα.. Σπίτια συγγραφέων μετατρέπονται σε μουσεία, οργανώνονται φεστιβάλ λογοτεχνίας και συγκεντρώνεται κόσμος όπου έχει ενδιαφέρον όχι μόνο για τους Αρχαίους αλλά και για τους πιο σύγχρονους συγγραφείς. Φωτεινό  παράδειγμα αποτελεί  η Σπιναλόγκα και το φεστιβάλ Τήνου(Μανώλα ,2020)


2) Λογοτεχνικός τουρισμός στην Λήμνο: Η Λήμνος θεωρείται το νησί του  Ηφαίστου ο οποίος κατοικούσε στο όρος “Μόσυχλον”. Εκεί είχε φτιάξει και το εργαστήρι του με παραγγελίες απο θεούς και ανθρώπους.  Επεξεργαζόταν  τον παχύρρευστο κόκκινο πηλό της «Λημνιάς γής», ο οποίος είχε πολλαπλές θεραπεύτηκες ιδιότητες. Η Λήμνος  επίσης τραγουδήθηκε από τον Όμηρο ενώ φιλοξένησε τους αργοναύτες οι οποίοι στάθμευσαν για δυο χρόνια στο νησί. Με ένα ποίημα του 1475 με τίτλο “Η Κόρη της Λήμνου” ο Κωστής Παλαμάς παρουσιάζει την ιστορία των κατακτητών της Ελλάδος και του νησιού επαινώντας παράλληλα την μοναδική ομορφιά του  “Μαραίνεσθε και καίγεσθε μες στης σκλαβιάς τους πάγους Μοριά και Ρούμελη, κι εσείς, νησιά τ’ Αρχιπελάγους·μες στα γαλάζια του νερά σάς έχ’ η φύσις σπείρει,ωσάν σμαράγδια σκαλιστά σε πλάκ’ από ζαφείρι”. Στις μέρες μας γνωστά ονόματα στο χώρο της λογοτεχνίας με καταγωγή από  την Λήμνο είναι η Μαρία Λαμπαδαρίδου Πόθου[1] η οποία επι σειρά ετών συνεργάστηκε με γνωστές εφημερίδες και λογοτεχνικά περιοδικά των Αθηνών,το έργο της εχει προκαλέσει το ενδιαφέρον πέντε διδακτορικών διατριβών καθώς έχει μεταφραστεί σε πολλές γλώσσες .Πολλά βιβλία της διδάσκονται σε πανεπιστήμια του εξωτερικού. Τον Οκτώβριο του 2017, εγκαινιάστηκε η Αίθουσα “Μαρία Λαμπαδαρίδου Πόθου”, προσφορά του Δήμου Λήμνου  για να στεγάσει το συγγραφικό έργο της,και  ο Δήμαρχος Λήμνου κύριος Δημήτριος Μαρινάκης της πρόσφερε το τιμητικό μετάλλιο του Δήμου .Όλα αυτά θα μπορούσαν να έχουν αξιοποιηθεί και προβληθεί σε λογοτεχνικές διαδρομές. Δεν έχει γίνει ακόμη ,ελπίζουμε να γίνουν. 

[1]Γεννημενη στην Μύρινα το ετος 1933 με καταγωγή απο την Μικρά Ασία σήμερα 88 ετών είναι  ποιήτρια, πεζογράφος και θεατρική  συγγραφέας με πλούσιο και αναγνωρισμένο έργο διεθνώς.

(Εικόνα 2 : Κάστρο της Μύρινας)

3)ΤΟ ΚΑΣΤΡΟ: Το Κάστρο ή αλλιώς φρούριο της Μύρινας είναι χτισμένο σε μία απόκρημνη χερσόνησο η οποία είναι βραχώδης και επικοινωνεί με την ξηρά μόνο από τα ανατολικά. Το Κάστρο της Μύρινας είναι το μεγαλύτερο οχυρό σε έκταση στο Αιγαίο. Η σημερινή μορφή του κάστρου διαμορφώνεται από το 1207, όταν οχύρωσε την Μύρινα ο Ενετός Φιλόκαλος Ναβιγκαγιόζο ο οποίος ήταν μεγάλος Δούκας της Λήμνου. Ο διάδοχός του όμως με το όνομα Λεονάρδος Ναβιγκαγιόζο το κρατάει υπό την κυριαρχία του και το ισχυροποιεί. Κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας μέσα στο κάστρο κατοικούσαν Τούρκοι εντός του φρουρίου. Κατά την πολιορκία της Μύρινας τα τείχη υπέστησαν σοβαρές ζημιές από τον στρατό των Ρώσων το 1770. Από τις ζημιές αυτές παρατηρείται και σήμερα ότι στην νοτιοανατολική πλευρά το τείχος είναι ψηλό και υπάρχουν αρκετοί πύργοι ενώ στην βορειοδυτική πλευρά το τείχος είναι κατά πολύ χαμηλότερο και οι πύργοι πιο σπάνιοι. Το υψηλότερο σημείο του λόφου έχει πολλούς εσωτερικούς χώρους όπως και ένα Τουρκικό τέμενος στο εσωτερικό του με υπόγειες δεξαμενές και θολωτούς χώρους. Σήμερα το κάστρο / φρούριο της Μύρινας είναι επισκέψιμο μνημείο για το κοινό. Επιπλέον οι επισκέπτες θα βρουν και πολλά ελάφια που μπορούν να βγάλουν μια αναμηστική φωτογραφία ως σουβενίρ. (Λούπου 2012)

4)Η ΣΠΗΛΙΑ ΤΟΥ ΦΙΛΟΚΤΗΤΗ: Η σπηλιά του Φιλοκτήτη βρίσκεται στο βορειοανατολικό τμήμα του νησιού. Σύμφωνα με την μυθολογία ο Φιλοκτήτης αφέθηκε από τους συμπολεμιστές του σε αυτήν τη σπηλιά. Είχε την ατυχία βάση του μύθου να δαγκωθεί από φίδι στο πόδι. Ο Φιλοκτήτης μαζί με τους πολεμιστές του κατευθύνονταν προς την Τροία για να πάρουν μέρος στον Τρωικό πόλεμο. Στο πλοίο που επέβαιναν η μυρωδιά που έβγαζε το πόδι του από το  δάγκωμα του φιδιού ήταν ανυπόφορη. Έτσι αποφάσισαν όλοι οι συμπολεμιστές του να τον αφήσουν στο νησί της Λήμνου και αργότερα εκείνοι να συνεχίσουν προς την Τροία. Ο Φιλοκτήτης ως Ομηρικός ήρωας έζησε σε αυτή τη σπηλιά για 10 χρόνια. Ο ίδιος παρόλο που ήταν ξεχασμένος από όλους κατάφερε να γιατρευτεί.Αργότερα κατάφερε να σμίξει ξανά με τους άντρες του. Όντας γενναίος πολεμιστής και κάτοχος του τόξου και των δηλητηριωδών βελών του Ηρακλή κλήθηκε να πολεμήσει. Για να μπει κάποιος στην σπηλιά αυτή έχει δυο επιλογές. Είτε από την θάλασσα όπως φαίνεται στην φωτογραφία 3  είτε από την ξηρά μέσα από μια μικρή σχισμή στην φωτογραφία  4

(Εικόνα 3 : Σπηλιά του Φιλοκτήτη είσοδος από την θάλασσα)
(Εικόνα 4 : Σπηλιά του Φιλοκτήτη είσοδο από ξηρά )

 

 

 

 

 

 

 

 

5)ΟΙ ΑΜΜΟΘΙΝΕΣΟι Αμμοθίνες της Λήμνου δεν βρίσκονται σε κάποια παραλία ή σε κάποιο μέρος του νησιού όπου είναι γεμάτο άμμο. Οι Αμμοθίνες είναι μία τεχνική παραγωγή ερήμου σε μικρό μέγεθος.   

 Μέσα στις Αμμοθίνες κατά διαστήματα διακρίνεται χαμηλή βλάστηση και θάμνοι. Η έκταση τους είναι 70 στρέμματα και βρίσκονται στην περιοχή όπου ονομάζεται Γομάτι. Οι ντόπιοι τις ονομάζουν και Παχιές Αμμουδιές και την χαρακτηρίζουν ως την μοναδική έρημο της Ευρώπης. Οι γεωλόγοι από την άλλη υποστηρίζουν ότι πρόκειται για ενδοχωρικούς

(Εικόνα 5 : Αμμοθίνες Λήμνου )

αμμόλοφους και πιστεύεται ότι δημιουργήθηκαν από τον άνεμο. Υποστηρίζουν ότι ο άνεμος μετακίνησε την άμμο σε εκείνο το μέρος. Για να προσεγγίσει κάποιος τις Αμμοθίνες θα πρέπει να ακολουθήσει τον δρόμο από το χωριό Κατάλλακο. Στην πορεία του δρόμου υπάρχουν ενημερωτικές πινακίδες καθώς και διάφορα μικρά λυόμενα μαγαζιά τα λεγόμενα ΄΄κιόσκια΄΄ μπορεί κάποιος να βρει φαγητό και νερό απαραίτητα εφόδια για την πορεία της διαδρομής.

6)Η ΑΛΥΚΗ:Η Λήμνος διαθέτει τρις παράκτιες νησιώτικες λίμνες σε μια λωρίδα αμμώδους ακτής όπου παρατηρούνται εκτεταμένες χρυσαφένιες

(Εικόνα 6 : Φλαμίνγκο στην Αλυκή )

αμμοθίνες.Στο νησιωτικό Αιγαίο εκτιμάται ως μοναδικός φυσικός χαρακτήρας τόσων συγκεκριμένων υγροτοπικών τμημάτων όσο και των αμμοθινών(Καζόλη 2017). Η σπουδαιότητα αυτών των υγροτόπων της Λήμνου είναι μεγάλη, αφού  διατηρούνται σε εξαιρετική κατάσταση φυσικότητας, με ελάχιστες παρεμβάσεις  από τον άνθρωπο. Η Αλυκή ή Saline όπως σημειώνεται σε πολλούς χάρτες τον χειμώνα γεμίζει με πουλιά και το καλοκαίρι γεμίζει με αλάτι και γίνεται κάτασπρη. Τα πουλιά μετακινούνται ανάλογα με τις εποχές, όπως για παράδειγμα τα φλαμίνγκο που το καλοκαίρι δημιουργούν ένα υπέροχο θέαμα.  

(Εικόνα 7 : Αλυκή Λήμνου)

Σύμφωνα με τον Καρδερίνη(2020) η Αλυκή αποτελούσε για τους ντόπιους πηγή όπου έπαιρναν αλάτι το οποίο τους ήταν απαραίτητο για τα τρόφιμα και για την κατεργασία δερμάτων. Την διαδικασία μαζέματος του αλατιού την έκαναν νυχτερινές ώρες. Αυτό γιατί ήθελαν να αποφύγουν την ζέστη της ημέρας. Έτσι λοιπόν, δούλευαν και ακόμη και σήμερα δουλεύουν τις νυχτερινές ώρες έτσι ώστε να μαζέψουν αλάτι. Η διαδικασία αυτή γίνεται και σήμερα αλλά σε μικρότερη κλίμακα. Η πρόσβαση είναι εύκολη για όσους θέλουν να την επισκεφθούν αλλά προτείνεται στους επισκέπτες να φορούν γαλότσες για την προστασία των παπουτσιών τους από το αλάτι.

 

7)Η ΠΥΡΑΜΙΔΑ: Στο νησί της Λήμνου υπάρχει και μία πυραμίδα που ενισχύει την μοναδικότητα του στην ιστορία και στην πολιτιστική κληρονομιά. Η πυραμίδα λοιπόν της Λήμνου ονομάζεται αλλιώς ΄΄ κουκουμάς ΄΄ . Λέγεται πως είναι το μνημείο του αγνώστου Κοζάκου ο οποίος έχασε την ζωή του στην εξορία. Η ιστορία λέει ότι συνολικά 300 Κοζάκοι έχτισαν την πυραμίδα βάζοντας ο καθένας τους από μία πέτρα. Δυστυχώς όμως από την πυραμίδα λείπει ο σταυρός ο οποίος βρισκόταν στην κορυφή της και ήταν μαρμάρινος. Οι Κοζάκοι υπηρετούσαν τους Ρώσους τσάρους και εποίκησαν την Σιβηρία για να προστατεύουν τα σύνορα της Ρωσίας. Πολλά χρόνια μετά την ύπαρξη της πυραμίδας και την αγνόηση των Λημνιών κατεύθασαν συγγενείς των εξόριστων εκείνων Κοζάκων που την έχτισαν για να τιμήσουν τους προγόνους τους. Η πυραμίδα βρίσκεται σε ένα εντυπωσιακό τοπίο το οποίο απέχει μόλις 10 λεπτά με αυτοκίνητο από την πρωτεύουσα της Λήμνου την Μύρινα. (Καρδερίνης 2020)

8)ΤΟ ΑΓΑΛΜΑ ΤΗΣ ΜΑΡΟΥΛΑΣ: Το 1478 ο Κότσινος ή αλλιώς Κότσινας μία περιοχή της Λήμνου έμεινε στην ιστορία όταν πολιορκήθηκε από τον Σουλεϊμάν Πασά. Η Μαρούλα ήταν κόρη του Ισίδωρου Κομνηνού ο οποίος προστάτευε από τον 15ο αιώνα την περιοχή του Κότσινα. Ο οποίος στην

(Εικόνα 9 : Άγαλμα της Μαρούλας )

προσπάθειά του να σώσει το νησί έχασε την ζωή του. Η Μαρούλα όταν ο στρατός του Πασά έφτασε στον Κότσινα πήρε το σπαθί του πατέρα της το σήκωσε ψηλά και όρμησε πρώτη να προστατέψει τον Κότσινα και την τιμή του πατέρα της. Αυτή της η κίνηση ενθάρρυνε τους υπόλοιπους να επιτεθούν και να νικήσουν τον Πασά ο οποίος έφυγε ταπεινωμένος. Εις ανάμνηση του γεγονότος αυτού στο λιμανάκι του Κότσινα και συγκεκριμένα στο προαύλιο του ιερού ναού της Ζωοδόχου Πηγής βρίσκεται σήμερα το μπρούτζινο άγαλμα της θρυλικής ηρωίδας. Το χωριό του Κότσινα απέχει μόλις 13 λεπτά από το λιμάνι της Μύρινας. (Τρουβάς 2012)

  • ΑΡΧΑΙΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ

 

1)ΗΦΑΙΣΤΙΑ: Η Ηφαιστία ήταν μία από τις δύο πόλεις-κράτη στην Αρχαία Λήμνο και η έδρα της θρησκείας στην Λήμνο. Το όνομα αυτό το πήρε η πόλη από τον Θεό Ήφαιστο όπου ήταν και προστάτης της γι’ αυτό και τα αρχαία χρόνια γίνονταν γιορτές προς τιμή του. Απόδειξη αποτελούν οι ανασκαφές όπου βρέθηκαν διάφορα νομίσματα που απεικονιζόταν ο αναμμένος δαύλος του Ηφαίστου. Οι ανασκαφές  οι οποίες συνεχίζονται ακόμη και σήμερα απέδειξαν ότι η Ηφαιστία ήταν η μεγαλύτερη και αρχαιότερη πόλη της Λήμνου .Σε αυτήν   υπήρχε το αρχαίο θέατρο που αποτελούσε  τμήμα του χώρου της  Αρχαίας πόλης. Η κατασκευή του θεάτρου πιστεύεται ότι

(Εικόνα 10 : Αρχαία Ηφαιστία αρχαιολογικός χώρος)

κατασκευάστηκε στις αρχές του 4ου αιώνα. Μέσα στην Αρχαία πόλη επίσης έχουν βρεθεί μία νεκρόπολη, ένα ιερό και μερικές κατοικίες. Το θέατρο της Ηφαιστίας χρησιμοποιείται από το 2010  για παραστάσεις και συναυλίες ανοικτές προς το κοινό που διοργανώνει ο Δήμος της Λήμνου. (Ρούγγου 2013)

 

2)ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΧΩΡΟΣ ΚΑΒΕΙΡΙΩΝ: Το Καβείριο της Λήμνου είναι ένα ιερό το οποίο ονομάζεται ιερό των Καβειρίων. Το ιερό αυτό προστατευόταν από την ξηρά με ένα μακρύ τείχος πάνω από το ιερό στην κορυφή του λόφου. Το ιερό αυτό είχε κάποια κύρια κτίσματα με μεγάλες αίθουσες όπου γίνονταν μυστήρια / τελετές για την εισαγωγή νέων μελών σε μία θρησκευτική λατρεία. Τα μυστήρια αυτά ονομάζονται Καβείρια

(Εικόνα 11 : Αρχαιολογικός χώρος Καβειρίων)

μυστήρια. Τα κτίρια που βρίσκονται εκτός των τειχών της Ηφαιστίας, είναι  διαμορφωμένα σε μία απότομη πλαγιά του χαμηλού λόφου η οποία καταλήγει στην θάλασσα και σχηματίζει το ακρωτήριο Χλόη. Στο βόρειο τμήμα υπάρχει μια της πλατεία επίπεδη έκταση όπου ο επισκέπτης συναντάει   τα ερείπια ενός μέρους που  έκαναν τελετές στην Ελληνιστική περίοδο.  Στο νότιο τμήμα αυτής της έκτασης σώζεται ένα άλλο τελεστήριο το οποίο εκτιμάται ότι υπήρξε τον 3ο μ.Χ αιώνα. Κάτω ακριβώς από τον αρχαιολογικό χώρο αυτόν βρίσκεται η σπηλιά του Φιλοκτήτη.  Τα ερείπια των κτισμάτων αυτών έχουν αξιοποιηθεί από την εφορεία αρχαιοτήτων και  ο χώρος είναι διαμορφωμένος  και διαθέσιμος στους επισκέπτες.

1)ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΟ: Το λαογραφικό μουσείο Πορτιανού ιδρύθηκε το 1995.  Υπήρξε οικία του Αγιάκου όπου αργότερα αγοράστηκε από τον Βασίλη

(Εικόνα 12 : Λαογραφικό μουσείο Πορτιανού )

Πορτιάζη, πρόεδρος του Συλλόγου Πορτιανών. Οι Πορτιανήτες εκείνη την εποχή είχαν φύγει για την Αθήνα και τον Πειραιά για καλύτερη ζωή και δουλειές. Το μουσείο αποτελεί τόπο μνήμης και μαρτυρία πολιτισμικής κληρονομιάς. Σήμερα έχει χαρακτηρισθεί μνημείο και αποτελεί δείγμα της λαϊκής αρχιτεκτονικής του νησιού. Η συλλογή του Μουσείου είναι πλούσια σε εκθέματα και αποτελεί πολο έλξης εγχώριου και διεθνούς τουρισμού.  Οι χώροι του είναι χωρισμένοι σε θεματικές ενότητες. Ανάμεσα σε αυτούς το τμήμα με τις παραδοσιακές φορεσιές των προγόνων. Τα οικιακά σκεύη που χρησιμοποιούσαν οι γυναίκες για να ράψουν και να φτιάξουν τυρί και ψωμί, τμήμα διαμορφωμένο για έκθεση  παλαιών κεραμικών/πύλινων σκευών της εποχής.

2)ΝΑΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΔΟΣΗΣ ΚΑΙ ΣΠΟΓΓΑΛΙΕΙΑΣ: Το μουσείο ιδρύθηκε με σκοπό και στόχο την ανάδειξη της ιστορίας των Κουταλιανών. 

(Εικόνα 13 : Μουσείο Ναυτικής παράδοσης και Σπογγαλιείας )

Χρειάστηκαν 40 χρόνια προσπαθειών ώστε να καταφέρουν οι κάτοικοι της Νέας Κούταλης  να αναδείξουν την περιοχή τους. Το κτίριο / μουσείο είναι χωρισμένο σε τρεις ενότητες ώστε να είναι εύκολο και κατανοητό στους επισκέπτες. Η πρώτη ονομάζεται «Η ζωή των Κουταλιανών πριν τον ξεριζωμό τους» , η δεύτερη ονομάζεται «Η Σπογγαλιεία στη Νέα Κούταλη της Λήμνου» και η τρίτη ονομάζεται «Η αρχαιολογική συλλογή» .  Σε αυτές τις ενότητες παρουσιάζεται η ιστορική εξέλιξη στο παραδοσιακό επάγγελμα των Ελλήνων, την σπογγαλιεία. Για το μουσείο έχει εξασφαλισθεί  εύκολη  προσβασιμότητα επειδή  βρίσκεται στο κέντρο του χωριού της Νέας Κούταλης .Επίσης παρέχει δυνατότητα πρόσβασης σε άτομα με αναπηρία.   (Σίμωσι 2012)

3)ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ: Το κτίριο του Αρχαιολογικού μουσείου χτίστηκε κατά την Τουρκοκρατία  τον 19ο αιώνα  όπου στεγαζόταν το Τουρκικό Διοικητήριο. Είναι ένα διώροφο κτίριο με πολλά στοιχεία νεοκλασικής αρχιτεκτονικής. Το κτίριο έχει 10 δωμάτια / χώρους τα οποία είναι χωρισμένα στο ισόγειο και στον πρώτο όροφο. Το 1903 παρόλο που οι ντόπιοι ήθελαν και είχαν την ιδέα να δημιουργήσουν το Αρχαιολογικό Μουσείο δυστυχώς ήταν αδύνατο να συμβεί λόγο της Τουρκοκρατίας. Το 1939 όμως το κτίριο αγοράστηκε από το Παλλημνιακό σχολικό ταμείο με τον όρο να δωριθεί στο Δημόσιο έτσι ώστε να στεγαστεί το Αρχαιολογικό Μουσείο όπου και υπήρξε 9 χρόνια πριν ως ιδέα. Το Μουσείο μετά από τις ανασκαφές όπου έγιναν στο νησί περιλαμβάνει πράγματα που δεν είχε δει κανένας. Όπως για παράδειγμα πήλινα μικρά αγάλματα Αρχαϊκών χρόνων.

(Εικόνα 14 : Αρχαιολογικό Μουσείο Λήμνου )

Στο ισόγειο εκτίθεται η προϊστορική Λήμνος με ευρήματα από τις ανασκαφές που έκαναν Ιταλοί κυρίως αλλά και ντόπιοι της Μύρινας.  Υπάρχουν και κάποια μυκηναϊκά εκθέματα από το Κουκονήσι καθως επίσης και  γλυπτά, επιγραφές και επιτύμβιες στήλες. Στον πρώτο όροφο παρουσιάζεται με εκθέματα η διαδρομή των ιστορικών χρόνων της Λήμνου. Υπάρχουν εκθέματα από γεωργικά εργαλεία που χρησιμοποιούσαν παλαιότερα οι ντόπιοι, παλιά αγγεία και άλλα συναφή. Στον ιδιο οροφο βρίσκονται οι αίθουσες με την Λήμνο των Ελληνιστικών χρόνων με εκθεματα όπως ειδώλια και σκεύη από τους τάφους Αθηναίων κληρούχων. Σε ένα ξεχωριστό δωμάτιο έχουν τοποθετηθεί νομίσματα, εργαλεία αλλά και κοσμήματα της τότε εποχής. Το Αρχαιολογικό Μουσείο Λήμνου αποτελεί κέντρο πολιτισμού για την τοπική κοινωνία και με τα ιστορικά εκθέματα του αλλά και με την ιστορία του ως κτίριο.  Το Μουσείο βρίσκεται στην πρωτεύουσα και λιμάνι της Λήμνου γεγονός που διευκολύνει και αυξάνει την προσέλευση. (Αρχοντίδου 2012)

4)ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟ: Το Εκκλησιαστικό Μουσείο Λήμνου έχει ως σκοπό και αποστολή, βάση του άρθρου 3 του καταστατικού, την προστασία Ιερών εικόνων, σκευών, βιβλίων, εγγράφων και άλλων παρόμοιων αντικειμένων.   Σκοπός και  αποστολή του είναι η συγκέντρωση, η διαφύλαξη, η συντήρηση και η κατάλληλη έκθεση των παραπάνω. Το Εκκλησιαστικό μουσείο ιδρύθηκε

(Εικόνα 15 : Εκκλησιαστικό Μουσείο Λήμνου)

το 1989 όπου και το ίδιο έτος παρέλαβε και τα πρώτα αντικείμενα. Από το 1991 γίνεται γνωστό ως Εκκλησιαστικό μουσείο στην Ιερά Μητρόπολη Λήμνου  και στην περιοχή της Μύρινας. Το μουσείο  βρίσκεται στο ισόγειο του κτιρίου του Μητροπολιτικού Μεγάρου, διαθέτει δύο αίθουσες με αντικείμενα της Βυζαντινής και της μεταβυζαντινής περιόδου. Φιλοξενεί  197 εικόνες, 85 βιβλία, 37 άμφια, 154 σκεύη και 29 ακόμα εκκλησιαστικά αντικείμενα. Χάρη στις επιχορηγήσεις της Ελληνικής Πολιτείας και με την φροντίδα της Ιεράς Μητροπόλεως οι χώροι / αίθουσες του μουσείου ανακαινίστηκαν το 2006. Έτσι με μεγάλη ασφάλεια και με την απαραίτητη τεκμηρίωση εκθέτει μεγάλο αριθμός εκκλησιαστικών κειμηλίων.  Δέχεται επισκέπτες 5 μέρες την εβδομάδα, δηλαδή τις εργάσιμες και είναι ανοικτό προς το κοινό για 4 ώρες.  Βρίσκεται κοντά στο λιμάνι της Λήμνου και είναι εύκολα προσεγγίσιμο. (Παρίση 2020)

1)ΠΑΝΑΓΙΑ ΚΑΚΑΒΙΩΤΙΣΣΑ: Η Παναγία η Κακαβιώτισσα είναι ένα εξωκκλήσι το οποίο απέχει περίπου 4 χιλιόμετρα από την πρωτεύουσα της Λήμνου την Μύρινα. Το όνομα της το πήρε από το βουνό το οποίο βρίσκεται ,δηλαδή το βουνό Κάκαβο. Η Παναγία η Κακαβιώτισσα   είναι η μόνη παγκοσμίως εκκλησία χωρίς σκεπή που  είναι κτισμένη μέσα σε μία σπηλιά.

(Εικόνα 16 : Παναγία Κακαβιώτισσα )

Βρίσκεται σε ένα δύσκολο  προσεγγίσιμο σημείο στην κορυφή του βουνού ανάμεσα σε επιβλητικά βράχια. Το εξωκλήσι παρόλο την δυσκολία πρόσβασης  λειτουργείται κάθε Λαμπροτρίτη όπου και μεταφέρεται η εικόνα της Παναγίας. Ο ναΐσκος χτίστηκε το 1305 με σκοπό  οι ασκητές και οι μοναχοί του νησιού να ασκητέψουν για να δοξολογήσουν την Παναγία. Μετά τον κοίμηση των πρώτων  μοναχών   δεν υπήρχε επιθυμία για συνέχιση του μοναχικού βίου ετσι ο τελευταίος  έδωσε την εικόνα της Παναγίας σε έναν Λημνιό. Ο ίδιος λοιπόν βρήκε τον βοσκό του εμπιστεύτηκε την εικόνα της Παναγίας και του ζήτησε να την ανεβάζει κάθε Λαμπροτρίτη. Αργότερα ο ασκητής έφυγε για το Άγιο Όρος αφού πρώτα μπήκε στην θάλασσα άνοιξε το ράσο του όπου και έγινε βάρκα. Παρόλο την δύσκολη τοποθεσία πολλοί ντόπιοι Χριστιανοί αλλά και ξένοι επισκέπτονται το εξωκλήσι της Παναγίας της Κακαβιώτισσας. (Λιάπη 2020α)

2)ΑΓΙΟΣ ΣΩΖΩΝ: Ο Άγιος Σώζων καταγόταν από την Λυκαονία της Μικράς Ασίας. Ζούσε στην Κιλικία και ήταν βοσκός έζησε τον 3ο αιώνα και πριν γίνει Χριστιανός ονομαζόταν Ταράσιος.  Είναι ο πολιούχος της Λήμνου. Οι λημνιοί ναυτικοί τον θεωρούσαν σωτήρα. Αναφέρονται θαύματα του σύμφωνα με τα οποία έσωσε ναυτικούς από πνιγμό μετατρέποντας  την κάπα του σε βάρκα. Έτσι ο Αγιος ηταν πάντα στις προσευχές των ναυτικών πριν αναχωρήσουν για ταξίδι. Συνήθιζαν να  σταυροκοπούνται και να κάνουν  ευχή στον Άγιο ώστε να επιστρέψουν σώοι. Με την πάροδο του χρόνου  αφού πολλές Λημνιές οικογένειες κατέφευγαν στον Άγιο με παρακλήσεις και τάματα ο Άγιος Σώζων έγινε σταδιακά προστάτης Άγιος. Ο Άγιος Σώζων εορτάζεται ως πολιούχος του νησιού της

(Εικόνα 17 : Άγιος Σώζων πολιούχος της Λήμνου)

Λήμνου από το 1906.Στις 7 Σεπτεμβρίου ειναι η ημερομηνία της εορτής του   Άγιου  όπου  γίνεται πανήγυρη  εσπερινός την παραμονή και θεία λειτουργία με αρτοκλασία ανήμερα. Το εκκλησάκι του Αγίου Σώζοντος βρίσκεται στην Νοτιοανατολική πλευρά του νησιού της Λήμνου. Πρόσφατα τα κελιά του ναού αναπαλαιώθηκαν. Έτσι λοιπόν, μέχρι και σήμερα οι Λημνιοί είτε βρίσκονται ακόμη στην Λήμνο είτε εκείνοι που έχουν φύγει από το νησί συνεχίζουν την παλιά παράδοση συγκεντρώνονται και γιορτάζουν την εορτή του Αγίου Σώζοντος. Το εκκλησάκι του Αγίου Σώζοντος είναι εύκολα προσβάσιμο για όλους τους πιστούς. (Ταραράκη 2018)

3)ΑΓIΑ ΕΥΦΗΜΙΑ: Κατά την περίοδο της εικονομαχίας διατάχθηκε τα λείψανα της Αγίας Ευφημίας να πεταχτούν στον Βόσπορο όπως και εγινε. Η λάρνακα με το λείψανο της Αγίας Ευφημίας πέρασε τον Εύξεινο Πόντο, τα Δαρδανέλια και προσέλκυσε στην Λήμνο. Οι κάτοικοι της , το βρήκαν στην αμμουδιά και αμέσως το φύλαξαν στο νησί τους. Μετά  από 15 χρόνια παραμονής  του λείψανου της  στην Λήμνο, διατάχθηκε εκ νέου η μεταφορά  της λάρνακα με το λείψανό της να Αγίας  , στην Κωνσταντινούπολη. Την λάρνακα με το Άγιο λείψανο όπως αναφέρεται την περισυνέλεξαν τα δύο αδέρφια Σέργιος και Σεργώνας. Οι ντόπιοι του νησιού της Λήμνου αποκαλούν το εξωκλήσι της ΄΄ Αγιαθυμιάς ΄΄ . Το εξωκλήσι βρίσκεται στο νοτιοδυτικό άκρο του νησιού στην περιοχή Φακός στο ακρωτήρι Σταυρός. Την ημέρα του εορτασμού της Αγίας Ευφημίας στην Κωνσταντινούπολη ο ιερέας σταύρωνε με το λείψανο της Αγίας βελόνες όπου αργότερα της

(Εικόνα 18 : Αγία Ευφημία )

μοίραζε στις γυναίκες για να τις βοηθηθούν  στην δουλειά τους. Η αγία Ευφημία  θεωρείται προστάτης των ραπτών. Η ίδια εορτάζεται στις 11 Ιουλίου. Η περιοχή της χερσονήσου του Φακού όπου βρίσκεται το εξωκλήσι της Αγίας Ευφημίας αποτελεί ιδανικό πεδίο για πεζοπόρους. Το εξωκλήσι μπορεί κάποιος να το επισκεφθεί είτε με πεζοπορία είτε με αυτοκίνητο. Λόγο των κακοτράχαλων δρόμων και των βουνών δεν είναι εφικτή η προσέγγιση με μηχανές ή άλλα οχήματα εκτός των αυτοκινήτων. (Λιάπη 2018)

4)ΑΓΙΟΣ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ: Ο Άγιος Χαράλαμπος μαρτύρησε στην ηλικία των 113 ετών.  Θεωρείται πολύ θαυματουργός και προστάτης των επιδημιών. Στο νησί της Λήμνου βάση της τοπικής παράδοσης μία επιδημία με το όνομα πανώλη είχε σκοτώσει πολλούς ανθρώπους αλλά και ζώα. Κατά την διάρκεια

(Εικόνα 19 : Άγιος Χαράλαμπος Λήμνου)

της επιδημίας ο Άγιος Χαράλαμπος εμφανίστηκε στον ύπνο μίας πιστής γυναίκας και της είπε να κατασκευάσουν μία μονομερίτικη κλωστή και με αυτήν να τυλίξουν όλο το χωριό. Την επόμενη ημέρα αφού δημιούργησε εκείνη και άλλες γυναίκες αποβραδίς την κλωστή περικύκλωσαν το χωριό προσευχόμενοι. Αργότερα μάζεψαν το νήμα / κλωστή που είχαν φτιάξει και το πέταξαν στην θάλασσα. Έτσι το νήμα και η επιδημία χάθηκαν. Η εκκλησία του Αγίου Χαράλαμπου βρίσκεται στην περιοχή της Πλάκας. Λίγο

(Εικόνα 20 : Αγίασμα του Αγίου Χαράλαμπου )

μακρύτερα υπάρχει και το Αγίασμα του Αγίου Χαράλαμπου όπου οι πιστοί μπορούν να  το επισκεφτούν. Τα παλαιότερα χρόνια την παραμονή του εορτασμού του Αγίου οι κάτοικοι πέρναγαν γύρω από την εκκλησία του χωριού μία κλωστή ώστε να προστατεύσουν το χωριό από το κακό. Ο Άγιος Χαράλαμπος εορτάζεται στις 10 Φεβρουαρίου. (Λιάπη 2020β)

5)ΖΩΟΔΟΧΟΣ ΠΗΓΗ ΤΟΥ ΚΟΤΣΙΝΑ: Για την την ύπαρξή της εκκλησίας

(Εικόνα 21 : Εκκλησία Ζωοδόχου Πηγής)

της Ζωοδόχου Πηγής υπάρχουν αναφορές  από την εποχή του Βυζαντίου.

Σύμφωνα με τις τότε μαρτυρίες υπήρχαν γύρω της τα τείχη του κάστρου του Κότσινα όπου και την προστάτευαν. Εκεί όπου η Μαρούλα στον προαύλιο

χώρο της εκκλησίας σήκωσε το σπαθί του νεκρού πατέρα της και επιτέθηκε με τους υπόλοιπους πολεμιστές κατά τον Στρατό του Πασά. Η εκκλησία της

(Εικόνα 22 : Αγίασμα Ζωοδόχου Πηγής)

Ζωοδόχου Πηγής είναι μία από τις ενδιαφέρουσες εκκλησίες της Λήμνου. Στον εσωτερικό της χώρο διαθέτει μια υπόγεια σήραγγα. Μετά από κάθοδο  σκαλιών ο επισκέπτης καταλήγει στο

( Εικόνα 23 : Αγίασμα Ζωοδόχου Πηγής)

Αγίασμα, που τοποθετείται στο βάθος του λόφου του βουνού που είναι χτισμένη η εκκλησία. Ο αριθμός των σκαλιών δεν είναι συγκεκριμένος διότι ο καθένας κάθε φορά που θα τα μετρήσει θα του βγουν περισσότερα ή λιγότερα από κάθε άλλη φορά που θα την επισκεφθεί. Η σήραγγα αυτή είναι πόλος έλξης  τουριστών αλλά και  ντόπιων που πηγαίνουν  να πάρουν Αγίασμα. Οι κατασκευαστές του κάστρου που περιβάλει την εκκλησία  και την προστάτευει αναγνώρισαν αυτή την ιδιαιτερότητα και την διατήρησαν. Στον προαύλιο χώρο της εκκλησίας υπάρχει και το άγαλμα της Μαρούλας. Η πρόσβαση στην εκκλησία της Ζωοδόχους Πηγής είναι εύκολη και όλους. Η περιοχή του Κοτσινά όπου και βρίσκεται η εκκλησία απέχει μόλις 13 λεπτά από το λιμάνι του νησιού. (Σκαπέτης 2020)

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

 

  • Αρχοντίδου Α.(2012). “Αρχαιολογικό Μουσείο Λήμνου στη Μύρινα” . Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού
  • Σίμωσι Α. (2012). “Μουσείο Ναυτικής Παράδοσης και Σπογγαλιείας Νέας Κούταλης Λήμνου”. Culture.gov.gr
  • Λούπου Α. (2012). “Κάστρο Μύρινας” . Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού
  • Ρούγγου Κ. (2013). “Η λατρεία της Κυβέλης στο βορειοανατολικό Αιγαίο : Λέσβο, Χίος, Λήμνος”. Διδακτορική Διατριβή , Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων
  • Παρίση Κ. (2020). “Εκκλησιαστικό Μουσείο Λήμνου” . mylemnos blog.gr
  • Manola. Μ,(2020), Ο Λογοτεχνικός Τουρισμός ως φαινόμενο – Παραδείγματα σε Ελλάδα & Ιταλία. [Ηλεκτρονικό]
    Available at: Διαδικτυακή ημερίδα. 27/11.INTEREEG GREECE ITALY.POLYSEMI. https://bit.ly/3746TZT
    [Πρόσβαση 27 November 2020].

 

  • Τσιαμπά Μ. (2007). “Στατιστική Παρουσίαση Οργανισμών και Δήμων της Νήσου Λήμνου”. Πτυχιακή εργασία , Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Καβάλας
  • Ταραράκη Ν. (2018). “Άγιος Σώζων: Πολυούχος της Λήμνου και προστάτης των βοσκών”. gr
  • Σκαπέτης Π. (2018). “Καβείρια: Έτοιμος ο αρχαιολογικός χώρος” . limnosfmgr
  • Σκαπέτης Π. (2020). “Ζωοδόχος Πηγή Κότσινα | Το Αγίασμα” . limnosfmgr
  • Καρδερίνης Π. (2020). “Η πυραμίδα της Λήμνου” . travel vibe blog.gr
  • Καζόλη Φ. (2017). “Διερευνώντας τις οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις των προστατευόμενων περιοχών από την οπτική των τοπικών κοινοτήτων: η περίπτωση της προστατευόμενης περιοχής Χορταρόλιμνη, λίμνη Αλυκή και θαλάσσια περιοχή, Νήσος Λήμνος”. Πτυχιακή εργασία , Πανεπιστήμιο Αιγαίου
  • Τρουβάς Χ.(2012). “Το άγαλμα της Μαρούλας”. gr
  • Λιάπη Χ. (2020α). “Παναγία η Κακαβιώτισσα” . mylemnos blog.gr
  • Λιάπη Χ. (2018). “Αγία Ευφημία στο Φακό της Λήμνου”. stirouga.blogspot.com
  • Λιάπη Χ. (2020β). “Άγιος Χαράλαμπος και το θαύμα με τη μονομερίτικη κλωστή στη Λήμνο” . gr
  • Αναπτυξιακή Εταιρία Λήμνου ΑΝ.Ε.Λ. Α.Ε., 2001, Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη Υγροβιοτόπου Χορταρόλιμνη‐Λίμνη Αλυκή Λήμνου



ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΕΣ

 

 

  • “Λήμνος: Στη σπηλιά του φιλοκτήτη” . runvel a world to discover
  • Terabook (2019). “Αμμοθίνες Λήμνου” . terrabook blog.gr
  • “Το μουσείο” . Μουσείο Ναυτικής Παράδοσης και Σπογγαλιείας Νέας Κούταλης.
  • “Λαογραφικό Μουσείο Πορτιανού” . limnos blog.gr
  • Manola. Μ,(2020), Ο Λογοτεχνικός Τουρισμός ως φαινόμενο – Παραδείγματα σε Ελλάδα & Ιταλία. [Ηλεκτρονικό]
    Available at: Διαδικτυακή ημερίδα. 27/11.INTEREEG GREECE ITALY.POLYSEMI. https://bit.ly/3746TZT
    [Πρόσβαση 27 November 2020].

 

ΠΗΓΕΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΩΝ

 

 

Google NewsΑκολουθήστε το LimnosReport.gr - στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις από την Λήμνο το Βόρειο Αιγαίο, όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο.

Δείτε παλαιότερα δημοφιλή άρθρα

2 ΣΧΟΛΙΑ

  1. Αγαπητέ κύριε
    Στην παράγραφο 4) ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟ πού αναφέρεται τί λέει η τοπική παράδοση για τον Αγ.Χαράλαμπο,να σας διορθώσω λέγοντά σας οτι το χωριό που προστάτεψε είναι το Βάρος
    και όχι η Πλάκα άσχετα εάν υπάρχει κι εκεί ομώνυμος εκκλησία.
    Μάλιστα στο Βάρος αναβιώνετε κάθε χρόνο η παράδοση από τις γυναίκες του χωριού στίς
    10 Φεβρουαρίου του Αγ.Χαραλάμπους.
    Όλα αυτά επειδή πρόκειται για εργασία σας που δεν θα πρέπει να περιέχει ανακρίβιες που
    θα μεταφρασθεί μάλιστα και στα αγγλικά.

  2. Αγαπητέ κύριε
    Όλες οι πληροφορίες εάν προσέξετε που έχω βάλει είναι από πληροφορίες που έχουν γράψει ντόπιοι. Δεν τα έβγαλα από το μυαλό μου. Παρόλα αυτά σας ευχαριστώ πολύ.

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

εισάγετε το σχόλιό σας!
παρακαλώ εισάγετε το όνομά σας εδώ