Σαν σήμερα 16 Οκτωβρίου η τελευταία μάχη Γερμανών και Ελλήνων στο Μούδρο. Σήμερα “έπεσε” ο Υπολοχαγός Δημουλάς….

Σαν σήμερα στις 16 Οκτωβρίου 1944   έγινε η τελευταία  μάχη μεταξύ  των Ελλήνων καταδρομέων του “Ιερού Λόχου”  και Γερμανών στην Λήμνο και συγκεκριμένα  στο Μούδρου.  .

Οι Γερμανοί είχαν έγκαιρα πληροφορηθεί την αποβίβαση των Ιερολοχιτών στη Μύρινα και γι’ αυτό ο λοχαγός Σουλτς, Διοικητής των Γερμανών στην Λήμνο, διέταξε την εσπευσμένη επιβίβαση του προσωπικού του στα πλοία. Στη συνέχεια, τα πλοία απομακρύνθηκαν από την προκυμαία και συγκεντρώθηκαν στο κέντρο του όρμου, σε απόσταση τέτοια, που μπορούσαν με τα πυροβόλα τους να πλήττουν στόχους στην ξηρά, ενώ βρίσκονταν εκτός βεληνεκούς των όπλων του Ιερού Λόχου.

Τελικά διαπιστώθηκε ότι τα πλοία έφεραν πυροβόλα των 75 χιλ. το ένα και 88 χιλ. το άλλο, καθώς και από 4 πολυβόλα των 20 χιλ. Τα πυρά που άρχισε να βάλει ο Ιερός Λόχος εναντίον των πλοίων, δυστυχώς δεν είχαν αποτέλεσμα, λόγω μικρότερου βεληνεκούς.

Ο Σουλτς όμως είχε κάνει και κάτι άλλο! Είχε παγιδεύσει με εκρηκτικά, σπίτια του Μούδρου, με πυροδοτικούς μηχανισμούς καθυστέρησης και κατά διαστήματα ακούγονταν ισχυρές εκρήξεις στην πόλη, που γκρέμιζαν σπίτια και παρέσυραν στον θάνατο αρκετούς αμάχους! Το απόγευμα της ίδιας ημέρας, ενώ ο διοικητής του αποσπάσματος είχε εγκαταστήσει το σταθμό διοικήσεως σ’ ένα σπίτι, μια ισχυρή έκρηξη κατέστρεψε ταυτόχρονα 8 γειτονικά κτίσματα, σκοτώνοντας επί τόπου 8 κατοίκους και τραυματίζοντας πολλούς άλλους. Μετά δε από την έκρηξη, σαν να ήταν το «σύνθημα», παρουσιάστηκαν για παράδοση 50 Ιταλοί. Τους είχαν αφήσει στην ξηρά οι Γερμανοί για να προβάλουν αντίσταση και όπως φάνηκε δεν είχαν την πρόθεση να τους πάρουν μαζί τους. Οι Ιταλοί θέλησαν να συντομεύσουν τη βασανιστική αγωνία τους, πιστεύοντας ότι όλα είχαν τελειώσει γι’ αυτούς. Οι Ιερολοχίτες τους αφόπλισαν και τους συγκέντρωσαν σε προσωρινό χώρο φύλαξης αιχμαλώτων.

Στο ενδιάμεσο κατέφθασε και ο Βρετανός ταξίαρχος Τέρνμπουλ, διοικητής της Δύναμης 142, για να ενημερωθεί για την εξέλιξη της επιχείρησης και έδωσε την εντολή της μετακίνησης των τμημάτων εκτός πόλης προς αποφυγή άσκοπων απωλειών. Μία διμοιρία Ιερολοχιτών, ανέλαβε την εκτέλεση περιπολιών στον Μούδρο προκειμένου να εμποδίσει τυχόν απόπειρα εξόδου των Γερμανών.

Οι Γερμανοί από την δική τους πλευρά, αν και ήταν πανέτοιμοι για απόπλου, παγιδεύτηκαν μέσα στον όρμο, λόγω της περιπολίας βρετανικών πολεμικών πλοίων στη μπούκα. Έτσι έφτασε η νύκτα 16/17 Οκτωβρίου που πέρασε ..«ομαλά». Τα ξημερώματα όμως της επομένης ημέρας, διαπιστώθηκε ότι τα δύο μεγάλα πλοία είχαν αποπλεύσει και είχαν μείνει μέσα στον όρμο τα μικρότερα πλοιάρια.

Γύρω στις εννιά το πρωί, εμφανίσθηκε σμήνος πέντε βρετανικών μαχητικών αεροσκαφών τα οποία έκαναν κύκλο πάνω από το νησί και μετά από λίγο άρχισαν πυρά πυροβολικού να πέφτουν πάνω στα γερμανικά πλοία! Τι είχε συμβεί;

Στις 11.00, όσοι Γερμανοί γλύτωσαν από το μπαράζ των πυρών παραδόθηκαν και ουσιαστικά η Λήμνος είχε πλέον ελευθερωθεί. Συνολικά ο αριθμός των αιχμαλώτων έφτασε τους 115, εκ των οποίων οι 50 ήταν Γερμανοί και 65 Ιταλοί. Ο αριθμός των νεκρών Γερμανών στα πλοία που βυθίστηκαν, παρέμεινε ανεξακρίβωτος.

Το απόσπασμα του Ιερού Λόχου, αφού επέστρεψε με τις επευφημίες των κατοίκων στη Μύρινα, επανεπιβιβάστηκε στα πλοία του μαζί με τους αιχμαλώτους του και αναχώρησε για τη βάση του στη Χίο. Παρέμειναν όμως στο νησί 2 διμοιρίες για πλήρη εκκαθάρισή του από τυχόν Γερμανούς φυγάδες που είχαν κρυφτεί.

Υπήρχαν όμως και απώλειες από ελληνικής πλευράς! Από τους αμάχους κατοίκους, εξακριβώθηκαν 15 θάνατοι, αλλά υπήρξαν και αγνοούμενοι, που δεν μπόρεσαν να τους περισυλλέξουν, πλακωμένοι κάτω από τα γκρεμισμένα σπίτια. Αρκετοί κάτοικοι τραυματίσθηκαν από τα γερμανικά πυρά και από τις εκρήξεις.

Από το απόσπασμα του Ιερού Λόχου υπήρξαν δύο απώλειες Ο ένας Ιερολοχίτης, άφησε την τελευταία του πνοή στο νησί. Ήταν ο υπολοχαγός Δημουλάς, από την Ελασσόνα της Λάρισας ο οποίος δέχτηκε πυρά από το γερμανικό ποταμόπλοιο, όταν ανέβηκε στο καμπαναριό της εκκλησίας του Μούδρου για παρατήρηση. Τραυματίσθηκε βαριά και υπέκυψε στα τραύματά του.

Σήμερα στην  Μύρινα επί της οδού Ναυάρχου Κουντουριώτη, θα δείτε σε κάποιο σημείο το μνημείο του και επάνω σε μια μαρμάρινη πλάκα, το έμβλημα του Ιερού Λόχου, και μια αφιέρωση στον νεκρό υπολοχαγό. Το μνημείο είναι κατασκευασμένο με δαπάνες συμπολεμιστών του.

Συντάκτης άρθρου: Κρέτσης Βασίλης

Πηγές: «Ο Ελληνικός Στρατός στη Μέση Ανατολή (1941-1945) (Ελ Αλαμέιν-Ρίμινι-                                          Αιγαίο) Έκδοση ΓΕΣ/ΔΙΣ 1995
«ΙΕΡΟΣ ΛΟΧΟΣ 1942-1945» Αντιστρατήγου Ι.Κ. Μανέτα

Αριστείδης Τσοτρούδης, Η ΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΚΑΤΟΧΗ ΤΗΣ ΛΗΜΝΟΥ 1941-1944

Αρχείο, Επαρχείο Λήμνου