Η «Πυραμίδα της Λήμνου», στην είσοδο του κόλπου του Μούδρου, αποτελεί ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα όπου η δημόσια αφήγηση συγκρούεται με την ανάγκη για ιστορική τεκμηρίωση. Ανάμεσα στην εκδοχή του Κοζάκικου κενοταφίου και σε εκείνη της ναυτικής χρήσης κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, η έρευνα καλείται να στηριχθεί σε αρχειακές πηγές και διασταυρωμένα στοιχεία. Το παρόν κείμενο του Γιώργου Κωμάκη επιχειρεί μια σύντομη, τεκμηριωμένη προσέγγιση του ζητήματος, υπογραμμίζοντας τη σημασία της ιστορικής ευθύνης και της ακρίβειας στη δημόσια παρουσίαση της ιστορίας.
Πιο συγκεκριμένα αναφέρει:
Η ιστορική έρευνα οφείλει να στηρίζεται σε αρχειακά τεκμήρια και διασταυρωμένες πηγές.
Στην περίπτωση της Πυραμίδας της Λήμνου, στην είσοδο του κόλπου του Μούδρου, η
δημόσια αφήγηση έχει διαμορφωθεί γύρω από δύο εκδοχές:
(α) ότι πρόκειται για Κοζάκικο κενοτάφιο της περιόδου 1920–1921,
(β) ότι συνδέεται με ναυτική χρήση (beacon/day mark) κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, όταν
ο Μούδρος αποτέλεσε βασική συμμαχική ναυτική βάση το 1915.
Μέχρι σήμερα δεν έχει παρουσιαστεί πρωτογενές έγγραφο της περιόδου 1920–1921 που να
τεκμηριώνει ρητά την ανέγερση μνημείου-κενοταφίου, ούτε επίσημη πράξη ή επιγραφή που
να πιστοποιεί μνημονικό χαρακτήρα.
Αντιθέτως, η στρατιωτική και ναυτική χρήση του Μούδρου το 1915 είναι πλήρως
τεκμηριωμένη σε βρετανικές αρχειακές πηγές:
● The National Archives (UK), σειρές ADM 53 & ADM 137 – Πολεμικά ημερολόγια
και επιχειρησιακοί φάκελοι της εκστρατείας Καλλίπολης.
● ADM 344 / Hydrographic Department Charts – Ναυτικοί χάρτες Admiralty της
περιοχής Mudros Bay.
● Admiralty Light Lists (1914–1916) – Καταγραφές φάρων και ναυτικών βοηθημάτων
στο Αιγαίο.
● Mediterranean Pilot – The Archipelago (Admiralty Sailing Directions) –
Επίσημες οδηγίες πλοήγησης για την περιοχή.
● Συλλογές του Royal Museums Greenwich και της Library of Congress με
Admiralty charts 1914–1918 για Lemnos / Mudros.
Αν και δεν έχει δημοσιευθεί έως σήμερα χάρτης του 1915 που να αναγράφει ρητά τον όρο
“pyramid”, η ύπαρξη ναυτικών beacons, day marks και σημείων ευθυγράμμισης στην είσοδο
του λιμανιού είναι ιστορικά καταγεγραμμένη. Η γεωγραφική θέση και η μορφολογία της
κατασκευής εναρμονίζονται περισσότερο με το στρατιωτικό-ναυτικό πλαίσιο της περιόδου.
Με βάση τα διαθέσιμα τεκμήρια, η εκδοχή της ναυτικής χρήσης εμφανίζεται ως η
επικρατέστερη και περισσότερο συμβατή με τα ιστορικά δεδομένα του 1915, ενώ η εκδοχή
του κενοταφίου παραμένει έως σήμερα ατεκμηρίωτη σε πρωτογενές επίπεδο.
Η δημόσια παρουσίαση ιστορικών θεμάτων — σε άρθρα, βιβλία, βίντεο και ντοκιμαντέρ —
οφείλει να διαχωρίζει σαφώς το τεκμηριωμένο γεγονός από την ερμηνεία. Η επανάληψη μιας
αφήγησης δεν την καθιστά ιστορική αλήθεια.
Η ιστορία δεν χρειάζεται μύθο. Χρειάζεται ακρίβεια, τεκμηρίωση και υπευθυνότητα.
Γιώργος Κωμάκης
Σκηνοθέτης
Ειδήσεις Σήμερα:
Ακολουθήστε το LimnosReport.gr - στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις από την Λήμνο το Βόρειο Αιγαίο, όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο.
