Έλενα Ανεστοπούλου: προετοιμασία των παιδιών για το νηπιαγωγείο.

Σύντομα το παιδί σας θα βρίσκεται καθημερινά σε έναν χώρο με άλλα παιδάκια, ομαδικά παιχνίδια, δασκάλες, βιβλία και τραγουδάκια. Έρχονται να προστεθούν νέοι ρόλοι στη ζωή του, αφού πλέον θα είναι μαθητής/τρια, συμμαθητής/τρια και φίλος/η. Ίσως αυτή η σκέψη να προκαλεί άγχος τόσο στο παιδί, όσο και σε εσάς τους γονείς. 

Ποια είναι η προετοιμασία που μπορώ να κάνω για να το βοηθήσω να προσαρμοστεί ομαλά; 

Ο παιδικός σταθμός και συχνότερα το νηπιαγωγείο είναι το πρώτο βήμα που κάνει ο μικρός μαθητής μακριά από την αγκαλιά της οικογένειάς του και τη θαλπωρή του σπιτιού του.

Δείξτε κατανόηση. Το παιδί σας ίσως είναι αγχωμένο για το άγνωστο, όπως θα ήσασταν κι εσείς σε ανάλογη περίπτωση, με τη διαφορά όμως πως δεν διαθέτει προηγούμενη εμπειρία και γνώση, για να προετοιμάσει τον εαυτό του κατάλληλα και να προσαρμοστεί ομαλά στην καινούργια συνθήκη. 

Δώστε χρόνο και να είστε προετοιμασμένοι πως κάποια παιδιά προσαρμόζονται αβίαστα, ενώ άλλα δείχνουν να δυσκολεύονται αρκετά στην αρχή. Αυτό είναι απόλυτα φυσιολογικό. 

Δείξτε εμπιστοσύνη στους εκπαιδευτικούς. Οι εκπαιδευτικοί είναι επαγγελματίες με εμπειρία χρόνων και έχουν βιώσει πολλές σκηνές έντονων αποχωρισμών. Θα βοηθήσουν το παιδί να προσαρμοστεί στο περιβάλλον του σχολείου με τον πιο κατάλληλο τρόπο. 

Από τη θεωρία στην πράξη:

Το πρώτο που πρέπει να κάνετε είναι να εξοικειώσετε το παιδί σας με την ιδέα του σχολείου από σήμερα κιόλας. Συζητήστε μαζί του και ακούστε με υπομονή τα συναισθήματά του και τους φόβους του. Περάστε έξω από τον σχολικό χώρο για να το δείτε. Μιλήστε για όσα υπάρχουν εκεί και εξηγήστε τι κάνουν οι μαθητές στην αυλή ή στην αίθουσα. 

Περιγράψτε τη δική σας πρώτη εμπειρία στο σχολείο. Εξηγήστε αν είχατε κι εσείς αγωνία, αν δεν ήταν όλα εύκολα από την πρώτη μέρα αλλά και πώς άλλαξε αυτό στη συνέχεια. 

Αποφύγετε να αναφέρεστε στο σχολείο ως κάτι μεγάλο και δύσκολο. Παρουσιάστε το ως έναν όμορφο χώρο δημιουργίας και μάθησης. 

Θα ήταν προτιμότερο να μην δημιουργείτε προσδοκίες στο παιδί. Φράσεις όπως : «θα κάνεις πολλούς φίλους εκεί », «η δασκάλα σου θα είναι υπέροχη και θα σας μάθει πολλά πράγματα», «θα παίζεις με τα άλλα παιδάκια»,  προσθέτουν επιπλέον άγχος στο παιδί, καθώς τα πράγματα μπορεί να εξελιχθούν διαφορετικά (Η δασκάλα μπορεί να μην αρχίσει αμέσως να του μαθαίνει νέα πράγματα, τα άλλα παιδιά με το δικό τους άγχος να μην θέλουν να παίζουν μαζί του και όλο αυτό να του εμφανίσει ένα σχολείο εντελώς διαφορετικό από αυτό που του είχατε περιγράψει). 

Αν το παιδί δεν αυτοεξυπηρετείται στην τουαλέτα πρέπει να ξεκινήσετε άμεσα εντατικά μαθήματα αυτονομίας και αυτοεξυπηρέτησης. Το ίδιο ισχύει και για την αυτοεξυπηρέτηση του παιδιού στο φαγητό και το νερό. Η βοήθεια που δίνεται στους μαθητές στο νηπιαγωγείο είναι διακριτική και έχει στόχο να ενισχύσει την αυτονομία τους. Παίξτε το σαν παιχνίδι στο σπίτι και εξασκηθείτε στη χρήση κουταλιού/πιρουνιού, στο άνοιγμα/ κλείσιμο του δοχείου του, στη χρήση του μπουκαλιού, στο δίπλωμα της πετσέτας και στο ντύσιμο με άνετα ρούχα.

Θέστε σαφή όρια, εξηγώντας ευγενικά στο παιδί σας, ότι δεν υπάρχει η δυνατότητα να μην πάει στο σχολείο, απλά επειδή δε θέλει. Είναι κάτι που δε μπορεί να αποφύγει και πρέπει να μάθει να το αντιμετωπίζει.

Διαβεβαιώστε το, όμως, ότι δεν υπάρχει περίπτωση να το ξεχάσετε ποτέ εκεί ή να μην το παραλαμβάνετε κάθε μεσημέρι, για να νιώσει σιγουριά και ασφάλεια. Πείτε τις κατάλληλες φράσεις για να τονόσετε την αυτοπεποίθησή του και να του δείξετε πως είστε ουσιαστικά δίπλα του:

«Σου έχω εμπιστοσύνη»             

«Είμαι σίγουρος/ η ότι θα τα καταφέρεις περίφημα και σε αυτό»       

«Θα είμαι εδώ σε ο,τι χρειαστείς»     

«θα μιλάω συχνά με τη δασκάλα σου για ο,τι χρειάζεσαι»     

«Είμαι περήφανη/ος που μεγάλωσες τόσο και θα πας στο σχολείο, όπως όλα τα παιδιά στον κόσμο»

 «Θα έρχομαι να σε παίρνω κάθε μεσημέρι»

 « Θα μου λες τα νέα σου και θα συζητάμε ό,τι θέλεις»

Αναφερθείτε με όμορφα λόγια στην εκπαιδευτικό και εξηγήστε στο παιδί σας πως η νηπιαγωγός είναι ο άνθρωπός στον οποίο μπορεί να εκμυστηρευτεί κάθε του δυσκολία ή να ζητήσει βοήθεια, όσο βρίσκεται στον χώρο του σχολείου. Η παρουσίαση των νηπιαγωγών ως αυστηρών που θα επιβάλουν την τάξη, είναι μία προσέγγιση που συχνά προκαλεί φόβο στο παιδί και δυσχεραίνει την διαδικασία αποχωρισμού και προσαρμογής. 

Αν παρατηρείτε πως το παιδί σας δυσκολεύεται ιδιαίτερα να σας αποχωριστεί σε διάφορες κοινωνικές συνθήκες, δημιουργήστε από τώρα έναν ελεγχόμενο αποχωρισμό. Ένα παιδί που δεν έχει φύγει ποτέ από το πλευρό της μητέρας του θα δυσκολευτεί ιδιαιτέρως να την αφήσει πρώτη φορά για να πάει σε ένα άγνωστο περιβάλλον, όπως είναι αυτό του σχολείου. Για τον λόγο αυτό, δοκιμάστε να μένει κάποιες στιγμές από τώρα χωρίς εσάς, με ανθρώπους που εμπιστεύεται (και εμπιστεύεστε φυσικά). Φροντίστε πάντα να το αποχαιρετάτε πριν φύγετε και να το ενημερώνετε για την επιστροφή σας. Έτσι θα νιώθει σιγουριά ότι ξέρει πότε πρέπει να σας αποχωριστεί, αλλά ότι στο τέλος πάντα γυρίζετε σε αυτό.

Τέλος, όταν έρθει η ώρα να αγοράσετε τα σχολικά είδη τον Σεπτέμβριο, δώστε την επιλογή στο παιδί να  επιλέξει το ίδιο. Σίγουρα θα ενθουσιαστεί που θα συμμετάσχει ενεργά στη διαδικασία και θα νιώθει περήφανο για την πρώτη του τσάντα, δοχείο φαγήτου, κ.ά. 

Υπάρχουν συγκεκριμένες γνώσεις & δεξιότητες που πρέπει να έχουν κατακτηθεί πριν ξεκινήσει το παιδί το νηπιαγωγείο; 

Το νηπιαγωγείο συμβάλλει στην ανάπτυξη του παιδιού και έχει απώτερο σκοπό να δημιουργήσει ευτυχισμένα, υπεύθυνα και ηθικά δυνατά παιδιά.  Αποτελεί την πρώτη ευκαιρία του παιδιού για κοινωνικοποίηση και δεν προϋποθέτει κάποιες συγκεκριμένες γνώσεις από το παιδί. Δεν εμφανίζουν όλα τα νήπια τον ίδιο ρυθμό ανάπτυξης σε όλες τις πτυχές της προσωπικότητάς τους, την ίδια χρονική στιγμή. Οι μαθητές του νηπιαγωγείου αποτελούν ένα αρκετά ανομοιογενές μείγμα μαθητών και ικανοτήτων. Το κάθε παιδί προέρχεται από ένα διαφορετικό οικογενειακό, κοινωνικό, πολιτιστικό και οικονομικό περιβάλλον και έχει σαφώς το δικό του βιολογικό ρυθμό ανάπτυξης. Στις δραστηριότητες του νηπιαγωγείου το παιδί εκτίθεται σε διάφορα ερεθίσματα, χωρίς να είναι υποχρεωμένο να μάθει όσα διδάσκεται.

Ακόμη και κατά τη διάρκεια της σχολικής χρονιάς, η νηπιαγωγός δεν κρίνει με βάση το τελικό αποτέλεσμα, αλλά με βάση την προσπάθεια, συνεπώς το κάθε παιδί ακολουθεί το δικό του ρυθμό μάθησης.

Πώς ενισχύει το νηπιαγωγείο των ανάπτυξη των παιδιών; 

Στο νηπιαγωγείο κυρίως μέσα από το διαδραστικό και βιωματικό παιχνίδι ενισχύονται φυσικά η αυτονοµία και η αυτοεξυπηρέτηση των παιδιών. Διευκολύνεται η αυτοέκφραση τους και εμπλουτίζονται η δημιουργικότητα και η φαντασία τους. 

Μέσα στο πλαίσιο του σχολείου τα παιδιά μαθαίνουν να λειτουργούν ομαδικά, να συνεργάζονται και να εμπιστεύονται τους συμμαθητές τους. Μέσα από το παιχνίδι, καλούνται να παίρνουν αποφάσεις, να διεκδικούν και να διαχειρίζονται την απόρριψη. Αρχίζουν να ακολουθούν κανόνες και να φέρονται με αλληλεγγύη στους άλλους ανθρώπους. Μέσα από τις εκπαιδευτικές δραστηριότητες αποκτούν περιβαλλοντική σκέψη και συνείδηση. Επίσης, τα παιδιά εξασκούν τη μνήμη τους, για να μπορούν αργότερα να ανακαλούν με επιτυχία πληροφορίες και να κατακτήσουν τον μηχανισμό ανάγνωσης και γραφής. 

Το διδακτικό πρόγραμμα του νηπιαγωγείου περιλαμβάνει πολλές και διαφορετικές γλωσσικές και επικοινωνιακές δραστηριότητες. Η συμβολή του στην γλωσσική ανάπτυξη των παιδιών είναι αξιοσημείωτη. Οι μικροί μαθητές ενθαρρύνονται να παίρνουν τον λόγο και να μιλούν αυθόρμητα, αλλά και να σέβονται τους συνομιλητές τους, όποτε αυτό κρίνεται απαραίτητο.  Τους ζητείται να διηγούνται και να αφηγούνται γεγονότα και προσωπικά τους βιώματα. Τους δίνει την ευκαιρία να περιγράφουν, να εξηγούν και να ερμηνεύουν καταστάσεις. Στην παρεούλα που σχηματίζουν καθημερινά, συμμετέχουν σε συζητήσεις και καλούνται να χρησιμοποιήσουν επιχειρηματολογία για να υποστηρίξουν την άποψή τους. Εμπλουτίζεται το λεξιλόγιό τους, αφού μαθαίνουν έννοιες, όπως τα μέρη του σώματος, σχήματα, χρώματα, κ.ά. Όλα αυτά συμβάλλουν στην βελτίωση των γλωσσικών τους ικανοτήτων και στον εμπλουτισμό του προφορικού τους λόγου.

Πολύ σημαντική είναι, επιπροσθέτως, η συμβολή του νηπιαγωγείου στην γνωριμία και  εξοικείωση των παιδιών με τον γραπτό λόγο. Τα παιδιά να έρχονται, για πρώτη φορά, σε επαφή με διαφορετικές μορφές του γραπτού λόγου. Διαβάζουν βιβλία, ξεφυλλίζουν περιοδικά / εφημερίδες και φτιάχνουν κολλάζ με χαρτί, κόλλα, αριθμούς και γράμματα. Εξοικειώνονται με τα εξωτερικά τυπογραφικά χαρακτηριστικά των βιβλίων (εξώφυλλο βιβλίου, τίτλος, συγγραφέας, κ.ά), αλλά και με το περιεχόμενο (γραμματοσειρά, ξενόγλωσσα γράμματα, εικονογράφηση, διάλογος κ.ά). Επίσης να παίρνουν πληροφορίες από διάφορες πηγές (π.χ αφίσες, ταινίες, σήματα, έργα τέχνης, επιγραφές). Αρχίζουν να συνειδητοποιούν ότι οι διαφορετικές αυτές εκδοχές μεταφέρουν διαφορετικά μηνύματα και χρησιμοποιούνται για διάφορους λόγους. 

Ακόμη, αρχίζουν να υιοθετούν βασικές δεξιότητες ανάγνωσης (π.χ. ότι διαβάζουμε από τα αριστερά προς τα δεξιά και από πάνω προς τα κάτω, ότι τα βιβλία διαβάζονται από την αρχή προς το τέλος κλπ.). Μαθαίνουν να ακούν και να κατανοούν μία διήγηση, που κάποιος τους διαβάζει φωναχτά. Έρχονται σε επαφή με τη βιβλιοθήκη της τάξης και επιλέγουν βιβλία, ανάλογα με τα ενδιαφέροντά τους ή το θέμα με το οποίο απασχολούνται κάθε φορά. Μέσα απ’ όλες αυτές τις δραστηριότητες συνειδητοποιούν ότι ο γραπτός λόγος είναι αναπαράσταση της γλώσσας και η εικόνα είναι αναπαράσταση του κόσμου.

Κατά τη διάρκεια της φοίτησής του στο νηπιαγωγείο (περίπου στην ηλικία των 3 –  5   ετών) αναπτύσσεται η φωνολογική ενημερότητα. Πρόκειται, δηλαδή, για την ικανότητα των παιδιών να συνειδητοποιούν ότι ο λόγος αποτελείται από μικρότερα και λιγότερο σημαντικά συστατικά, όπως είναι οι προτάσεις / φράσεις, λέξεις, συλλαβές και φωνήματα. Σταδιακά καταφέρνουν να εντοπίζουν ακουστικά το αρχικό φώνημα των λέξεων, να χωρίζουν μια λέξη σε συλλαβές, να εντοπίζουν συγκεκριμένο ήχο σε μία λέξη,  να αναγνωρίζουν οικίες λέξεις, να βρίσκουν ομοιοκαταληξίες κ.ά. Έρευνες έχουν δείξει ότι παιδιά με ελλείμματα στον τομέα της φωνολογικής ενημερότητας έχουν σημαντικά αυξημένη πιθανότητα να παρουσιάσουν δυσκολίες μετέπειτα στην ανάγνωση και τη γραφή. Επίσης, μέσω των δραστηριοτήτων του νηπιαγωγείου, τα παιδιά καταλαβαίνουν ότι κάθε φωνήματα της ομιλούμενης γλώσσας αντιστοιχει σε ένα γράμμα (γραφο-φωνημική αντιστοιχία) και μαθαίνουν να αναγνωρίζουν τα κεφαλαία γράμματα του αλφάβητου.

Μαθαίνουν να χειρίζονται τα υλικά, όπως μολύβι, μαρκαδόρος, κιμωλία, κυρομπογιά,  ψαλίδι, κ.ά (λεπτή κινητικότητα) και να γράφουν κεφαλαία γράμματα, σχήματα, το όνομα τους και να αντιγράφουν απλές λέξεις, όπως μπορούν (γραφοκινητικότητα). 

Επίσης, μαθαίνουν να διαχειρίζονται αντικείμενα που συνδέονται με την καθημερινή ζωή, καθώς μέσα από το ελεύθερο παιχνίδι στις γωνιές του νηπιαγωγείου έρχονται σε πρώτη επαφή με υλικά, όπως αριθμομηχανές, ταμειακές μηχανές, οικοδομικό υλικό, χρήματα κ.ά. 

Συνειδητοποιούν επίσης τον κοινωνικό χαρακτήρα των μαθηματικών (αξία και χρήση τους στην καθημερινότητα) και κατακτούν προ-μαθηματικές έννοιες (Αναγνώριση σχημάτων, χωρικές σχέσεις «πάνω -κάτω», «μέσα- έξω», κ.ά). Οικοδομούν σταδιακά την έννοια του αριθμού και διευρύνουν προοδευτικά τις διαδικασίες της αρίθμησης (ταξινόμηση, σειροθέτηση) και μέτρησης. 

Επομένως, για να εισέλθει ένα παιδί στο νηπιαγωγείο δεν κρίνεται αν έχει κατακτήσει συγκεκριμένες γνώσεις και δεξιότητες. Εκεί θα έχει, όμως, πολλές ευκαιρίες να παίξει, να κάνει φίλους, να συνεργαστεί με εκπαιδευτικούς και να αγαπήσει τη διαδικασία της μάθησης. Τα 2 χρόνια φοίτησης ενός παιδιού στο νηπιαγωγείο είναι πολύ σημαντικά για την συναισθηματική, γνωστική, γλωσσική, κοινωνική και κινητική του ανάπτυξη, ώστε να να ενταχθεί αργότερα ομαλά στο περιβάλλον του Δημοτικού σχολείου και να κατακτήσει με επιτυχία την γραφή και την ανάγνωση.

Λογοθεραπεύτρια είναι η Έλενα Ανεστοπούλου, απόφοιτη του τμήματος Λογοθεραπείας του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου, με μεταπτυχιακή ειδίκευση  στην Ειδική Αγωγή και τη Σχολική Ψυχολογία του Πανεπιστημίου Αιγαίου.

Είμαστε πρόθυμοι να λύσουμε κάθε σας απορία μέσω τηλεφώνου, social media ή μέσω μιας συνάντησης στον χώρο μας.

Περιοχή Τσας, Μύρινα.

Tηλέφωνο επικοινωνίας 6951771098.

Fb: Έλενα Ανεστοπούλου Λογοθεραπεία,

 instagram: logosmathisilimnos