Ποια Ανάπτυξη και για Ποιους;

Δεν είναι λίγες οι φορές που ο όρος «Ανάπτυξη» αναφέρεται στην καθημερινότητα. Οικονομική, έξυπνη, αειφόρος ή βιώσιμη, πράσινη, γαλάζια και άλλες ορολογίες που αποσκοπούν στην πρόοδο, τη μεγέθυνση, τη δημιουργία ή τη διατήρηση από γενιά σε γενιά.

Ωστόσο, ερωτήματα πλανώνται σχετικά με το ποια ανάπτυξη είναι η βέλτιστη και για ποιους τελικά. Είναι όλοι, ανεξαιρέτως, ωφελημένοι από τις εκάστοτε αναπτυξιακές πολιτικές; Μπορούν οι ίδιες αναπτυξιακές δράσεις να έχουν την ίδια απήχηση και αποτελεσματικότητα σε διαφορετικό γεωγραφικό χώρο;

Και τι γίνεται με τα νησιά μας, αυτά τα ευαίσθητα οικοσυστήματα;

Μπορούν οι εκτιμήσεις περί ανάπτυξης που εφαρμόζονται στην ενδοχώρα και ειδικότερα στα αστικά κέντρα να τυγχάνουν αποδοχής και αποτελεσματικότητας και στις λιγότερο «ευνοημένες» περιοχές της Περιφέρειας, πόσο μάλλον στα νησιά μας και δη τα γεωγραφικά απομονωμένα;

Κάθε νησί δεν είναι το ίδιο. Η διαφορετική φυσική, κοινωνική, οικονομική, πολιτιστική, τεχνική/ τεχνολογική τους πραγματικότητα, προσδίδει σε αυτά την ιδιαίτερή τους ταυτότητα. Τα νησιά αποτελούν «ζωντανούς οργανισμούς» που επηρεάζονται στον μέγιστο βαθμό από την οικονομική αβεβαιότητα, ιδιαίτερα την τρέχουσα περίοδο της πανδημίας, αλλά και ευρύτερα από παράγοντες όπως, η Κλιματική Αλλαγή, οι φυσικές καταστροφές, η γήρανση του πληθυσμού, η μη ορθολογική αξιοποίηση των διαθέσιμων φυσικών πόρων.

Σε μια προσπάθεια διερεύνησης του σύνθετου αναπτυξιακού πλαισίου και των ιδιαιτεροτήτων που διέπουν τα γεωγραφικά απομονωμένα νησιά της χώρας μας, παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον η πρόσφατα δημοσιευμένη μελέτη σε διεθνές επιστημονικό περιοδικό θαλάσσιων και νησιωτικών μελετών, του Journal of Marine and Island Cultures, των Τάτση Αθανασίου, Γεροντέλη Αγγελικής και Μιχαηλίδου Έλυας, στο πλαίσιο έρευνας στο Διεπιστημονικό Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Περιβάλλον και Ανάπτυξη» του ΕΜΠ, στο οποίο τονίζεται η ανάγκη διαφορετικής προσέγγισης των μικρών και απομονωμένων νησιών της χώρας μας για την αναπτυξιακή τους προοπτική. Μιας προσέγγισης ολοκληρωμένης, ως απόρροια διεπιστημονικής έρευνας, που να αφουγκράζεται τις ανάγκες και επιθυμίες των ίδιων των νησιωτών, σε αρμονία με το φυσικό και πολιτιστικό τους περιβάλλον.

Μια μελέτη που εξειδικεύει δράσεις για τον Άγιο Ευστράτιο, κατόπιν επιτόπιας έρευνας και διαβούλευσης με τους ανθρώπους του νησιού, που μπορεί να αποτελέσει οδηγό για τους αναπτυξιακούς φορείς μικρών απομονωμένων νησιωτικών προορισμών της χώρας μας και όχι μόνο.  

Αποτελεί γεγονός ότι, η Περιφερειακή Ενότητα Λήμνου, στην οποία υπάγεται ο Άγιος Ευστράτιος, αποτελεί το πιο απομονωμένο τμήμα της Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου. Όμοια,  η Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου είναι μια από τις φτωχότερες Περιφέρειες της Ελλάδας και κατ’ επέκταση μια από τις φτωχότερες της ΕΕ. Πιθανόν, τέτοιες ολοκληρωμένες αναπτυξιακές προσεγγίσεις, που αφουγκράζονται τους ίδιους τους νησιώτες, να μπορούν να βελτιώσουν τις υφιστάμενες πολιτικές και να αντιμετωπίσουν σοβαρά προβλήματα των νησιών μας και των ιδιαιτεροτήτων τους σε όλους τους τομείς της πραγματικότητας.

Η ανάγκη αυτή είναι πιθανότατα εντονότερη σήμερα, σε ένα ταραγμένο διεθνές περιβάλλον και μια εποχή αμφισβητήσεων δικαιωμάτων των μικρών απομονωμένων νησιών της χώρας μας. Αμφισβητήσεις που καθιστούν αναγκαία, όχι μόνο τη συντήρηση της ανθρώπινης διαβίωσης και οικονομικής ζωής των μικρών αυτών γεωγραφικά απομονωμένων νησιών της Ελλάδας αλλά και την αύξηση της ελκυστικότητάς τους για ένα καλύτερο μέλλον, αυτό των ίδιων των νησιωτών.   

Η εργασία του Κου Τάτση και των συνεργατών του βρίσκεται δημοσιευμένη στο διαδίκτυο στη θέση : https://jmic.online/issues/v9n1/4/